BM en het sociaal akkoord

Brusselse Methode
en het sociaal akkoord?

Op 1 maart presenteerde premier Rutte na de ministerraad het aanvullende bezuinigingspakket voor 2014. ‘Ik realiseer me dat achter die cijfers mensen schuil gaan die hun baan verliezen, maar we moeten nu koers houden en zorgen dat Nederland uit de crisis komt’, aldus Rutte. Gisteren kondigde Rutte aan dat het pakket van tafel is. In het najaar kijkt minister Dijsselbloem (Financiën) of de economie is aangetrokken en of nieuwe maatregelen nodig zijn – of politiek haalbaar.

Vertrouwen?
Alle kranten kopten de afgelopen dagen dat het doel van het van tafel halen van de plannen herstel van het vertrouwen was. Klinkt mooi: maar welk vertrouwen? Bij lezen blijkt dat om economisch vertrouwen te gaan. En als we het nou eens hebben over een ander soort vertrouwen? Het vertrouwen op basis waarvan partijen tot goede afspraken kunnen komen of tot afspraken die door iedereen worden gedragen? Het vertrouwen dat aan de basis ligt van de Brusselse Methode: namelijk de kennis en kunde en wetenschap zit in de mensen in de buitenwereld en niet bij de politiek. Als we dat principe nou eens toepassen op het sociaal akkoord, wat gebeurt er dan?

Alle belangen aan tafel?
Het oorspronkelijk plan om uit de crisis te komen – dat wat ondertussen dus van tafel is – kwam tot stand tussen zes mannen die in een kwartetspel de belangen onderling uitwisselden. En daarmee hun eigen weerstand buiten de deur organiseerden, want op tal van onderwerpen zeiden de samenleving en de politiek nee; ook hun eigen achterban stond over bijvoorbeeld de hypotheekrente op de achterste benen. Er was duidelijk niet van buiten naar binnen gewerkt. Heeft men daar wat van geleerd?

Niet echt, want het sociaal akkoord dat 11 april 2013 werd gepresenteerd, loopt hetzelfde risico. Want kan je nu zeggen dat alle belangen aan tafel zaten? Wat er nu gebeurt is dat er van bovenaf weer een plan de wereld in wordt geslingerd, begeleid door woorden als “dit plan is niet te amenderen; niet door coalitie en niet door oppositie”. Opnieuw is “binnen” wat bedacht om het naar “buiten” te brengen, maar met welke boodschap eigenlijk? : “U mag er niks van vinden maar wij rekenen er wel op dat u weer zult vertrouwen op de economie en uw spaargeld (100 miljard in Nederland) gaat besteden zodat wij bedrijven het weer goed hebben en wij overheid de staatskas met BTW kunnen vullen? Inmiddels tekent zich al af dat dit niet zonder slag of stoot zal gaan, want Halbe Zijlstra heeft zich al geroerd in de media, net als partijgenote Edith Schippers. Alleen liet die laatste een ‘net ander’ geluid horen. D66 wil aanstaande dinsdag opheldering van de minister.

En wat doet dit allemaal met het vertrouwen dat we zo graag willen herstellen? Het vertrouwen in de mensen die wel invloed hebben gehad op het resultaat en het vertrouwen in een goede afloop “at all”. Zelfs in de tijd van Koning Willem II was het gevaarlijk om op de macht te spelen en leidde dat spel tot hervormingen onder leiding van Ruttes liberale voorganger Thorbecke.

Kan dat ook anders?
Waarom geen vertrouwen organiseren aan de voorkant van het proces door echt alle belangen aan tafel te roepen met de vraag: “In hoeverre zijn wij in staat om de economische crisis gunstig te beïnvloeden en als we dat vermogen al hebben, wat zouden we dan moeten doen?” Als je het vertrouwen aan de voorkant geeft, hoef je het gebrek eraan aan de achterkant niet te herstellen..
Share by: